Әртүрлі былғарылық тері шикізатының тауарлық сипаттамасы
Әртүрлі үй жануарлары мен жабайы аңдар және теңіз жануарларының
ӛңдеуге жарамды терілерін тері шикізаты деп атайды. Сүт қоректі
жануарлардың тері жабынының құрылысы негізінен ұқсас болып келеді.
Алайда әртүрлі жануарлардың терілері құрылысы, химиялық құрамы,
қалыңдығы, пішіні, салмағы, кӛлемі (аумағы), топографиялық бӛліктерінің
ара қатынасы, жүн жабынының қоюлығы (нығыздығы), жүн талшығының
жуан-жіңішкелігі мен ұзыңдығы т.б. қасиеттері бойынша ӛзара
айырмашылықта болады.
Сонымен қатар бір түрлі жануар терілерінің ӛзі тауарлық қасиеттері
бойынша тұқымы, орналасқан ӛлкесі, бағым күтім жағдайы, азықтануы,
жынысы, жасы, сойылған мерзімі қатарлы ықпалдың әсерімен ерекшеленеді.
Сондықтан тері шикізатын ӛдірісте ӛңдеген кезде жоғарыдағы
айырмашылықтар мен ерекшеліктері бойынша жіктеп енгізу арқылы
технологиялық процесстерді сәйкестендіру (үйлестіру) кӛзделеді.
Тері шикізатының негізгі түрлеріне сиыр, жылқы, қой, ешкі, шошқа
және жабайы тұяқты аң терілері жатады.
Терінің ӛңдеу тәсілі мен ӛндірістік мақсатын анықтау оның сапасы мен
тауарлық қасиеттеріне негізделеді. Мысалы сиыр терісі әдетте аяқ киім,
техникалық және ер-тұрмандық мақсатта пайдаланылады, ал қой терісі
негізінен киім-кешектік максатқа арналып ӛңделеді.
Сиыр терісі
Сиыр терісі ӛте беріктігімен, тері ұлпасының нығыздығымен және
тауарлық – технологиялық қасиеттерінің құндылығымен ерекшеленеді. Бұл
оның гистологиялық құрылысының ӛзгешелігіне байланысты. Эпидермис
қабаты ӛте жұқа, терінің жалпы қалыңдығының небәрі 1-2 пайызын құрайды.
Дерманың емізікті қабаты едәуір нығыз, әртүрлі бездер (тер және май) мен
жүн (талшық) дорбашықтары сирек орналасқан, торлы қабат күшті дамыған,
ересек малда тері қабатының 2/3, жас малда ½ бӛлігін иеленеді. Сиыр
терісінің торлы қабатының қалындығы жас ұлғайған сайын қалындай түседі,
емізікті қабаты ӛзгере бермейді. Торлы қабат жуан әрі берік коллаген
талшықтары мен шоғырларынан тұрады. Коллаген талшықтары ӛзара әртүрлі
бағытпен нығыз ӛрілген. Шел қабатының дамуы әлсіз. Торлы қабат пен шел
қабатының аралығындағы талшық шоғырының ӛрілімі сирек болып келеді.
Дерманың емізікті қабаты торлы қабаттан едәуір жұқа, тері аумағының
барлық бӛлігінде біркелкі қалыңдықта. Ал терінің жалпы қалыңдығымен
салыстырғанда әрбір топографиялық бӛлік сайын әрқилы болып келеді.
Мысалы сиырдың жон арқасында емізікті қабат терінің жалпы
қалыңдығының 30%, бауыр бӛлігінде 50% иеленеді. Емізікті қабаттың
коллаген талшығының шоғыры торлы қабаттың коллаген талшығының
шоғырынан кӛп есе жіңішке.
Эластин талшығының кӛпшілігі емізікті қабаттың сыртқы жағына
орналасқан. Тер безінің түтікшесі жіңішке, талшық дорбашығына ашылады.
Сиыр терісінде май безі күшті дамымаған. Осы себептерге байланысты
ӛңделген терінің беткі жағы нығыз, берік (мықты) болады.
Дерманың торлы қабатының коллаген талшығының шоғыры берік және
қалың. Коллаген талшығының шоғырының ӛрілу ерекшелігіне байланысты
торлы қабаттың құрылысын негізінен бес түрге (класқа) бӛледі.
Коллаген талшығының шоғыры тік, жазық және қиғаш бағытпен ӛзара
нығыз ӛрілім ромбы (кереге кӛз) тәрізді ӛрім түзсе мұны бірінші класқа
жатқызады.
Коллаген талшығының шоғыры кӛбінесе қиғаш орналасып ромбы
тәрізді ӛрім түзсе екінші класқа жатады. Бірақта мұндағы ромбылар
біріншідегідей дұрыс пішінде емес, ӛрімі де онша нығыз емес, жатық болып
келеді. Үшінші кластың ерекшелігі коллаген талшығының бірлі жарым жуан
шоғыры қиғаш бағытта орналасқанымен дұрыс ромбы жасамайды,
кішкентай,жіңішке шоғырлар жатық ӛрілген.Ӛрімі нығыздау болғанымен
біркелкі емес.
Коллаген талшықтарының жіңішке де қысқа шоғырлары кӛптеген ұсақ
ӛрім жасап орналасқан болса тӛртінші класқа жатқызады.Мұнда қиғаш
шоғыр жоқ. Бесінші класстың коллаген талшықтарының шоғыры жатаған
қалыпта сирек ӛрім жасайды. Осылайша бірінші класс торлы қабаттың
беріктігін айқындайтын болса бесінші класс бостығын (әлсіздігін) кӛрсетеді.
Былғары шикізат ГОСТ 28425-90 техникалық шарттарға сәйкес болуы тиіс.
Осы стандарт бойынша былғары шикізаты жануарлардың түріне және терілердің
салмағына байланысты ұсақ, ірі және шошқа терісі шикізаты болып бӛлінеді.
Ұсақ былғары тері шикізаты тобына бұзаудың, құлынның, ботаның (10 кг),
сонымен қатар қозы және лақтың тері түрлері жатады.
бұзау терісі:
жылбысқы (склизок) – тумаған немесе ӛлі туған бұзау терілері (үлпек жүнді
бұйымдарды жасауға жарамайды, галантереялық былғары жасауға қолданылады)
бұзау былғарысы (опоек) – түлемеген, алғашқы жүні бар бұзау терілері
(аяқкиімнің үстіңгі бӛлігін жасауға)
ӛскін тері (выросток) – бұзаулардың түлеген жүні бар терілері, 10 кг-ға дейінгі
(аяқкиімнің үстіңгі бӛлігін жасауға)
Ірі былғары шикізатына салмағы 10 кг-нан асатын терілердің барлық
түрлері:
жартылай былғары (полукожник) – салмағы 10-13 кг, ірі қара мал баспақтары
мен еркек тана терілері,
ӛгізше терілері бұқашық (бычок) – салмағы 13-17 кг ӛгізше терілері
(аяқкиімнің үстіңгі бӛлігін жасауға, ұлтарақтық және юфть жасауға)
қысыр сиыр терісі (яловка) – сиыр терілері, салмағы: жеңіл -13-17кг, орташа –
17-25кг, ауыр 25кг-нан жоғары (аяқкиімнің үстіңгі бӛлігін жасауға, юфть, ұлтан,
ұлтарақ, ер-тұрмандық, техникалық және иленбеген шикі қайыс шығаруда)
ӛгіз терісі (бычина)- кестірілген ӛгізше терілері, салмағы: жеңіл – 17-25 кг,
ауыр 25кг-нан жоғары.
бұқа терісі (бугай) – бұқалардың терілері, салмағы: жеңіл – 17-25 кг, ауыр
25кг-нан жоғары (аяқкиімнің тӛменгі бӛлігін ұлтан жасауға, иленбеген қайыс,
техникалық былғары, жеңіл теріден ұлтарақтық былғары шығарылады)
ГОСТ 12859-67 «Жылқы және ірі қара малдары қылы» бойынша ірі қара
малы қылдары жұмсақ қылыға жатқызылады, құйрық және құлақ ішіндегі
қылдарға бӛлінеді. Олар кӛбіне жиһаз, матрац ішін толтыру, сурет
қаламдарын дайындауға жұмсалады.
56 comments
Good article and straight to the point. I am not sure if this is in fact the best place to ask but do you folks have any thoughts on where to
get some professional writers? Thx 🙂 Escape room
Really superb information can be found on blog.!
I could not resist commenting. Well written!
You ought to be a part of a contest for one of the finest websites on the net. I most certainly will highly recommend this web site!
I used to be able to find good information from your blog posts.
Excellent blog post. I absolutely appreciate this website. Stick with it!
This is the right webpage for anybody who would like to find out about this topic. You realize so much its almost hard to argue with you (not that I actually would want to…HaHa). You certainly put a brand new spin on a subject which has been discussed for ages. Great stuff, just wonderful.
Aw, this was an exceptionally nice post. Taking a few minutes and actual effort to create a really good article… but what can I say… I put things off a lot and don’t manage to get anything done.
Hello, I believe your site could possibly be having web browser compatibility problems. When I take a look at your site in Safari, it looks fine however, if opening in I.E., it’s got some overlapping issues. I simply wanted to provide you with a quick heads up! Besides that, great website.
This site really has all of the information and facts I needed concerning this subject and didn’t know who to ask.
I was very happy to discover this great site. I need to to thank you for ones time due to this wonderful read!! I definitely appreciated every part of it and I have you saved to fav to check out new stuff on your site.
I was able to find good advice from your articles.
I really like it whenever people get together and share ideas. Great website, stick with it.
I could not resist commenting. Perfectly written!
You should take part in a contest for one of the most useful websites on the web. I’m going to highly recommend this website!
Hi, I do believe this is an excellent site. I stumbledupon it 😉 I am going to revisit once again since I saved as a favorite it. Money and freedom is the best way to change, may you be rich and continue to guide other people.
Good post. I learn something totally new and challenging on sites I stumbleupon every day. It will always be helpful to read through content from other writers and use a little something from their web sites.
A motivating discussion is worth comment. I do think that you should write more on this issue, it may not be a taboo matter but generally folks don’t talk about these issues. To the next! Kind regards!
ремонт смартфонов
I was able to find good information from your articles.
I blog frequently and I genuinely thank you for your content. This great article has truly peaked my interest. I’m going to take a note of your blog and keep checking for new information about once a week. I subscribed to your Feed as well.
Aw, this was a really nice post. Spending some time and actual effort to make a top notch article… but what can I say… I put things off a lot and never manage to get anything done.
Профессиональный сервисный центр по ремонту ноутбуков, макбуков и другой компьютерной техники.
Мы предлагаем:мак сервис
Наши мастера оперативно устранят неисправности вашего устройства в сервисе или с выездом на дом!
ремонт телевизора
Профессиональный сервисный центр по ремонту сотовых телефонов, смартфонов и мобильных устройств.
Мы предлагаем: ближайший сервисный центр по ремонту телефонов
Наши мастера оперативно устранят неисправности вашего устройства в сервисе или с выездом на дом!
Профессиональный сервисный центр по ремонту сотовых телефонов, смартфонов и мобильных устройств.
Мы предлагаем: ближайший ремонт телефонов
Наши мастера оперативно устранят неисправности вашего устройства в сервисе или с выездом на дом!
Профессиональный сервисный центр по ремонту квадрокоптеров и радиоуправляемых дронов.
Мы предлагаем:ремонт квадрокоптера
Наши мастера оперативно устранят неисправности вашего устройства в сервисе или с выездом на дом!
You’ve made some really good points there. I looked on the internet to find out more about the issue and found most individuals will go along with your views on this site.
Профессиональный сервисный центр по ремонту ноутбуков, imac и другой компьютерной техники.
Мы предлагаем:ремонт аймак в москве
Наши мастера оперативно устранят неисправности вашего устройства в сервисе или с выездом на дом!
Профессиональный сервисный центр по ремонту ноутбуков и компьютеров.дронов.
Мы предлагаем:срочный ремонт ноутбука
Наши мастера оперативно устранят неисправности вашего устройства в сервисе или с выездом на дом!
You’re so interesting! I do not suppose I have read through something like that before. So good to find somebody with some unique thoughts on this subject. Really.. thank you for starting this up. This website is something that is needed on the internet, someone with some originality.
сервис телефонов apple
Hi, I do believe this is a great blog. I stumbledupon it 😉 I’m going to come back once again since i have book marked it. Money and freedom is the best way to change, may you be rich and continue to help others.
This blog was… how do you say it? Relevant!! Finally I have found something that helped me. Thanks a lot!
ремонт iwatch
Профессиональный сервисный центр по ремонту холодильников и морозильных камер.
Мы предлагаем: ремонт холодильника
Наши мастера оперативно устранят неисправности вашего устройства в сервисе или с выездом на дом!
Профессиональный сервисный центр по ремонту бытовой техники с выездом на дом.
Мы предлагаем:сервис центры бытовой техники петербург
Наши мастера оперативно устранят неисправности вашего устройства в сервисе или с выездом на дом!
Профессиональный сервисный центр по ремонту ноутбуков и компьютеров.дронов.
Мы предлагаем:ремонт старых ноутбуков
Наши мастера оперативно устранят неисправности вашего устройства в сервисе или с выездом на дом!
This is a good tip particularly to those fresh to the blogosphere. Simple but very precise information… Many thanks for sharing this one. A must read post.
Профессиональный сервисный центр по ремонту планетов в том числе Apple iPad.
Мы предлагаем: починка айпада в москве
Наши мастера оперативно устранят неисправности вашего устройства в сервисе или с выездом на дом!
Spot on with this write-up, I absolutely believe this web site needs a great deal more attention. I’ll probably be returning to read through more, thanks for the advice!
Если вы искали где отремонтировать сломаную технику, обратите внимание – сервисный центр в москве
Профессиональный сервисный центр по ремонту радиоуправляемых устройства – квадрокоптеры, дроны, беспилостники в том числе Apple iPad.
Мы предлагаем: ремонт камеры квадрокоптера
Наши мастера оперативно устранят неисправности вашего устройства в сервисе или с выездом на дом!
Если вы искали где отремонтировать сломаную технику, обратите внимание – ремонт бытовой техники
Если вы искали где отремонтировать сломаную технику, обратите внимание – ремонт бытовой техники
I used to be able to find good info from your blog posts.
ремонт телевизоров в москве
Если вы искали где отремонтировать сломаную технику, обратите внимание – ремонт бытовой техники в москве
Профессиональный сервисный центр по ремонту Apple iPhone в Москве.
Мы предлагаем: сервисный центр по ремонту айфонов в москве
Наши мастера оперативно устранят неисправности вашего устройства в сервисе или с выездом на дом!
ремонт смартфонов
Если вы искали где отремонтировать сломаную технику, обратите внимание – ремонт бытовой техники
Профессиональный сервисный центр по ремонту источников бесперебойного питания.
Мы предлагаем: ремонт ибп цена
Наши мастера оперативно устранят неисправности вашего устройства в сервисе или с выездом на дом!
Если вы искали где отремонтировать сломаную технику, обратите внимание – техпрофи
Если вы искали где отремонтировать сломаную технику, обратите внимание – профи ремонт
Профессиональный сервисный центр по ремонту варочных панелей и индукционных плит.
Мы предлагаем: ремонт электрических панели
Наши мастера оперативно устранят неисправности вашего устройства в сервисе или с выездом на дом!
Профессиональный сервисный центр по ремонту бытовой техники с выездом на дом.
Мы предлагаем:сервисные центры в екатеринбурге
Наши мастера оперативно устранят неисправности вашего устройства в сервисе или с выездом на дом!