Тақырыбы: Сиырдың тыныс тіршілігі

Зерттеу жұмысымның мақсаты:

Төрт  түліктің бірі сиырға деген сүйіспеншілікті ояту.Сиырдың сүті, еті, терісінің пайдасы туралы ғылыми дәлелдеу.

Зерттеудегі міндеті:

Құрбы құрдастарыма сиырды тереңірек таныту  және олар білмейтін ақпараттармен таныстыру.

Зерттеу өзектілігі:

Сиырдың маңызы мен пайдасы  және оның қыр сырын тану

Зерттеу әдістерім:

1.Үй жануары сиыр туралы жан-жақтан көптеген мәліметтер жинау

2.Сиырдың  суреттері және кесене ескерткіштерінің суреттерін табу

Ғылыми жобаның мазмұны

  • Негізгі бөлім
  • Кіріспе
  • Сиырларды сауылуына қарай атаулары
  • Сиырларды күй-жайына қарай атаулары
  • Сиыр сүтінен алынатын өнімдер
  • Сиырдың сүті туралы мәлімет
  • Қорытынды бөлім

Кіріспе

Сиырірі қара, мүйізді ірі қара — сүтқоректілер класына жататын аша тұяқты, қуыс мүйізді, күйіс қайыратын жануарлар. Оның жабайы және қолға үйретілген түрлері бар. Қолға үйретілген Сиыр жабайы турдан тараған, ол біздің дәуірімізге дейін мыңдаған жылдар бойы ЕуропаАзияАфрикаматериктерінде кең тараған.Сиырдың дене бітімі олардың өнімділік бағытына (сүтет) байланысты болады. Сүт бағытындағы Сиырдың денесі ұзын, сүйегі салыстырмалы түрде жіңішке, терісі жұқа, жұмсақ, түгі жылтыр, қарыны кең, басы мен мойыны ұзын, құрсағы мен желіні үлкен болады. Ет бағытындағы Сиырдың тұрқы төртпақ әрі кең, омыраулы, аяғы мен мойыны қысқалау, желіні кішілеу, сүтті малға қарағанда бұлшық еттері жақсы жетілген, терісі қалың әрі жұмсақ, тері астындағы май қабаты жақсы дамыған. Сиырдың барлығының да түгінің ұзындығы мен қалыңдығы бірдей, денесін тегіс жабады, тек қарыны, шабы мен желін айналасының түгі жіңішке әрі сирек болады.

Сиырларды сауылуына қарай атаулары
Түскі сауымБұзаулы сиырдың түс кезінде сауылуы.
Ақ көңіл (иігіш) сиырБірінші рет бұзауы арқылы идіріліп, екінші кезекте бұзаусызақ сүтін толық иіп беретін сиыр.
Кешкі сауым. Сиырдың күн батар алдындағы сауылатын мезгілі.
Ию. Сиырдың сауылған кезінде бұзауын емізіп барып иіп сүт беруі.
Соңғы иіндіСиырдың екінші рет бұзауына емізіп барып сауылуы.

Сиырларды күй-жайына  қарай атаулары

           Мамырлаған сиыр. Қыстан шыққан семіздігіне жазғы семіздігі қосылып, еті өте майланып семірген сиыр. Сонымен бірге, төрт аяғынан бірдей ақсап жүре алмай қалған деген мағынаны да білдіру үшін қолданылады.
  Шайлаған сиырӘдеттен тыс қатты семіріп кетіп, денесінің ауырлығынан аяқтарын зорға алып, жай басатын сиыр.
  Көтерем сиырАурулықтан аузы оттан қалып, әбден арықтаған немесе қыста жемшөптің жоқтығынан қатты жүдеп, көктемде жатқан орнынан тұра алмай, арықтық шегіне жеткен сиыр.
  Ту сиырҮш не төрт жасар сиырдыц шағылысып кетсе де, бұзауламағаны, немесе екіүш жыл бұқаға шағылыспай, семіз, күйлі жүргені.
   Босалаң сиырСиырдың қысқа төзімсіз, тез арықтап жүдейтіні.
Бітеу сиырӨмірі бұзауламай бірқалыпты семіз болатын сиыр.

Сиыр сүтінен алынатын өнімдер

Сүт

Кілегей

Ірімшік

Құрт

Сүзбе

Май

Қаймақ

Айран

Сиырдың сүті туралы мәлімет

  • Сүт химиялық құрамы жағынан тамаша тағам. Оның құрамында адам ағзасының қалыпты жетілуі үшін барлық зат бар. Соған орай оған физиологиялық құндылығы жағынан бірде бір азық тең келе алмайды. Сүт басқа өнімдердің биологиялық құндылығын көтереді. Ас қорыту бездерінің жұмыс істеу қабілетін үнемі жақсартып отырады. Сүтті пайдаланып әр түрлі тағамдар дайындауға болады. Айран ұйытып, ірімшік, құрт кептіруден бастап, ботқа пісіруге дейін осы бір керемет өнім пайдаланылады. Ал сүт қосып дайындалған тағам өте дәмді болады. Оның үстіне сүт өнімдерінің дәрулік қасиеті бар. Олар емдеу, алдын алу, диеталық тағам ретінде де қолданылып жүр.

 Қорытынды бөлім

  • Қазақстанда ерте замандардан бері күтімді аса қажет етпейтін жайылым малдары (қой, ешкі, жылқы, түйе) көптеп өсіріліп келді. Мүйізді ірі қара шаруашылығы (әсіресе сүтті бағыттағы) 19 ғдың басынан еліміздің қара топырақты құнарлы аудандарына орыс шаруаларының жаппай қоныстануына, қалыптасқан саясиәлеуметтік өзгерістерге сай, жергілікті халықтың көшпелі тіршіліктен тұрғылықты өмір сүруге ауысуы нәтижесінде қарқынды дами бастады.
You May Also Like

Сабын, ғылыми жоба

«Сабын»    Қатысушы: Майрам Разия Мазмұны Абстракт (аннотация) Кіріспе………………………………………………………………6 I.Негізгі бөлім………………………………………………………………………….7 1.1. Сабынның…

Квадраттық функция құрылыста, ғылыми жоба

Зерттеу жұмысы  Бағыты: Жаратылыстану-математика бағыты Секция:  математика Тақырыбы: Квадраттық функция құрылыста Мазмұны:…

Киіз үй – өзіндік баға жетпес өнер туындысы, ғылыми жоба

Киіз үй – өзіндік баға жетпес өнер туындысы. «Киіз үй – өзіндік…

Имена в жизни человека, научный проект

Тақырыбы:                «Имена в жизни человека» Жұмыстың бағыты: орыс тілі мен әдебиеті Аннотация……………………………………………………………………………..…