Тақырыбы:Түстердің адам психологиясына әсері

І. Кіріспе ……………………………………………………………………………………………..

ІІ. Негізгі бөлім 

2. 1 Қазақ халқының мұрасындағы түр мен түс…………………………………. 

2. 2 Түстердің шығу тарихы және алуан түрлілігі …………………………….

2. 3   Әр түстің психологиялық көркемдік ерекшеліктері ………………..

2. 4 Түстердің адам ағзасына әсері………………………………………………………

2. 5 Түстер бойынша ем-дәм…………………………………………………………………

«Түстердің адам психологиясына әсері» атты ғылыми жобасы күнделікті өмірімізде жиі кездесетін түстердің адамдардың ағзасына қалай әсер етіп жатқандығын және оларды қалай тиімді пайдалану қажеттігін жан-жақты зерттеп білуге арналған.

Зерттеудің жұмысының мақсаты: Күнделікті өмірімізде кездесетін түстердің адам ағзасына пайдалы жақтарын зерттеп біле отырып, оларды тиімді қолдану жолдарын айқындау.

Зерттеу жұмысының ғылыми болжамы: Егер түстерді өз қажетімізге қарай үйлесімді қолдана алсақ, түстер туралы таным-түсініктеріміз арта түсер еді, оның пайдасы мен зиянын жетік меңгеріп, өз қажетімізге тиімді жарата алар едік. Сондай-ақ оның адам ағзасына тиігізер әсерін біліп, болашағымыздың сау да саламатты өмір сүруіне бар жағдай жасар едік.

        Зерттеу барысында:

  1. Қазақ халқының мұрасындағы түр мен түстің қолданысына сипаттама жасалды;
  2. Түстердің шығу тарихы және оның әртүрлілігі айқындалды;
  3. Әр түстің өзіндік ерекшелігі ашылды;
  4. Түстердің адам ағзасына әсерін зерттеп білу;
  5. Түстер бойынша емдәмдерді анықтау;
  6. Түстердің адам ағзасына әсер етуіне сараптама жасау.

Жұмыстың орындалу әдістері.  Түстердің адам ағзасына әсері туралы баспасөз, энциклопедия, интернет материалдарымен жүйелі түрде танысу, оларды жүйелеп, жинақтау; ғылыми ізденіс, зерттеу,  деректер жинау. 

на тему: «Влияние цвета на психологию человека»

Тема научной работы объемна и актуальна. На сегодняшний день молодежь не знает и не понимает о влиянии тех или иных цветов на организм человека. Поэтому внутри школы провела исследование с целью выявления любимых цветов среди учащихся.

Цель исследования: Исследовать влияние цветов на работоспособность и на психологию человека. Найти положительные стороны влияние цветов на организм человека.
Объект исследования: Учебно-воспитательный процесс в школе.
Задачи исследования:

– Подбор теоретического материала;

– Исследовать влияние красного цвета на психику человека.

– Предложить наиболее подходящие цвета для школьной формы.

Методы исследования: исследование, контроль, сбор информации, вывод.
Теоретическое исследование и научное новшество:

-Влияние цветов на организм человека, а особенно красного цвета;

– Предпочтение цветов у людей разного возраста.
Актуальность исследования: Выявить и исследовать влияние цветов на организм человека. Суметь объяснить в научном проекте влияние цветов на возрастную психологию учеников.

Оn the topic: «the Influence of color on human psychology» the

Topic of scientific work is voluminous and relevant. Today, young people do not know and do not understand the impact of certain colors on the human body. Therefore, the school conducted a study to identify favorite colors among students.

The purpose of the study: to Study the influence of colors on performance and on human psychology. Find the positive aspects of the effect of colors on the human body.

Object of research: Educational process at school.

Research problem:

– Selection of theoretical material;

– Explore the effect of red on the human psyche.

– Suggest the most appropriate colors for school uniforms.

Research methods: research, control, information collection, conclusion.

Theoretical research and scientific innovation:

– The effect of colors on the human body, especially red;

– Preference for colors in people of different ages.

Relevance of the study: Identify and investigate the effect of colors on the human body. Be able to explain the influence of colors on the age psychology of students in a scientific project.

«Түстердің адам психологиясына                                                әсері» атты ғылыми жобасына 

Пікір 

«Амангелды атындағы орта мектебі» КММ 9 сынып оқушысы Касенова Балаусаның «Түстердің адам психологиясына әсері» атты ғылыми жобасы күнделікті өмірімізде жиі кездесетін түстердің адамдардың ағзасына қалай әсер етіп жатқандығын және оларды қалай тиімді пайдалану қажеттігін жан-жақты зерттеп білуге арналған.

Зерттеудің жұмысының мақсаты: Күнделікті өмірімізде кездесетін түстердің адам ағзасына пайдалы жақтарын зерттеп біле отырып, оларды тиімді қолдану жолдарын айқындау.

Зерттеу жұмысында оқушы оның шығу тарихына сипаттама бере отырып, оның көптүрлілігіне сипаттама жасайды. Қазақ халқының түр түс қолдану ерекшеліктеріне талдау жүргізеді. Түстердің психологиялық ерекшеліктеріне арнайы тоқтала отырып, нақты дәлелдер арқылы мысалдар келтіреді. Түстердің адам ағзасына әсерін тереңірек зерттей отырып, олардың өзіндік құндылықтарын көрсетеді.

Оқушылар арасында сараптама жасай отырып, талдаулар жүргізеді. Зерттеуші түстерді үйлесімді қолданып, тиімді пайдаланғанда өз денсаулығымызды күшейтуге оң ықпалын таныта отырып, салауатты өмір салтын ұстану жақтарын сөз етеді.

Жалпы алғанда ғылым жоба өз дәрежесінде жасалынған деуге болады.                Зерттеу жұмысының мазмұндылығы мен мәнділігін ескере отырып, жоғары дәрежеде бағалауға ұсынамын.

К Ү Н Д Е Л І Г І

(2020 жыл) 

Атқаратын жұмыс тізімі Мерзімі Нәтижесі
1 Ғылыми жұмыстың тақырыбын айқындау мақсатында ғылыми жетекшімен кеңесу, пікірлесу Қаңтар -ақпан,

2020 ж.

«Түстердің адам денсаулығына әсері» зерттеудің тақырыбы болып бекітілді.
2 Ғылыми жетекшімен үнемі кеңесе отырып, зерттеу жұмыстарын жүргізу. Наурыз-сәуір   2020 ж. Жұмыстың мақсатымен, міндетімен таныстым. Орындау барысы туралы мағлұмат беріп, пайдаланатын әдебиеттерді көрсетіп берді.
3   Зерттеу тақырыбы негізінде интернет, баспа материалдарымен танысып, олардың ішінен қажеттілерін іріктеу

 

мамыр-тамыз

2020 ж.

Берілген материалдармен танысып, өзіме қажетті мағлұматты алдым.
4 Ғылыми жетекшіден кеңес алу қыркүйек-қазан

2020 ж.

 Қажетті материалдарды жинақтап, саралап-жүйеледім.

І Кіріспе

1.         1  Ғажайып түстер

Зерттеу жұмысының өзектілігі.

Біз өмір сүретін әлем түстерге өте бай. Неліктен біз қызғалдақты қызыл, ал қоңыраугүлді көк, түймедақты сары, ағаштар мен шөптерді жасыл деп санаймыз? Олардың барлығы да бірдей  күн сәулесімен жарықтандырылған. Түс дегеніміз не? Неліктен бұл адамдарға таңдану, таңдану, қызығушылық сезімін тудырады? Мен өз жұмысымда осы сұрақтарға жауап табуға тырыстым.

 Мен түстің тыныс алуға, қысымға және импульстің жиілігіне әсерін зерттедім, осылайша түс адамға эмоционалды әсер етеді және белгілі бір физиологиялық реакциялар тудырады.

Айтылғанның бәрінен басқа, «Түстердің таңғажайып әлемі» тақырыбы мені өзінің сұлулығымен де қызықтырды. Оптика заңдарын ғалымдар шығарды, ал жазушылар, ақындар, суретшілер, зергерлер өз туындыларында жарықтың сұлулығын көрсетті. Сондықтан мен түрлі жарық құбылыстарының суреттерін түсіруді ұйғардым. Жұмыс барысында мен табиғаттың ғылыми білімі мен оның поэтикалық қабылдауы бір-бірін өзара байыта отырып, бір-бірімен байланысты екенін түсіндім. Табиғи құбылыстар физикасын білу олардың ішкі үйлесімі мен сұлулығын одан әрі сезінуге мүмкіндік береді; өз кезегінде, бұл сұлулық сезімі қосымша және одан әрі зерттеуге күшті ынталандыру болып табылады.

Жер бетінде түстер көп. Олардың ерекшеліктері де алуан. Айналамыздағы гүлдерге, жәндіктерге қарап отырып таң қаласың. Есейе бастаған сайын мені табиғаттағы осы түстердің әсемдігі қызықтыра бастады, сол себепті мен осы тақырыпты зерттеп көргім келді.

Хромотерапия грек хрома «түс» + терапия «күтім, ем» – бұл жарық пен түстің көмегі арқылы адам ағзасына өзара әрекет етуді алдын алу және емдеу әдісі. Хромотерапияның тиімділігі ғылыми тұрғыда дәлелденген. Оны жақынырақ түсіндіретін болсақ, жарық бұл – электромагниттік сәуле бола тұра ткань арқылы өтіп, қажетті энергиямен қамтамасыз етеді. Барлық түстердің ақпараттан тұратын өзіндік сәулеленуі болады. Сәйкес келетін түстің қандай да бір ішкі ағзаға өзара әрекеті шипа болуы мүмкін. Хромотерапияны тек физикалық емдеуге ғана емес, психикалық ауруға шалдығуда және бұзылыстарды емдеуде де қолдануға болады.

Түс – адамның көзімен қабылданатын физиологиялық сезім.

Түс реңкі бұл хроматикалық түстің өзіне жарықтығы жағынан тең келетін ахроматикалық түстен негізгі айырмашылығы, негізгі қасиеті.

  Зерттеудің мақсаты. Күнделікті өмірімізде кездесетін түстердің адам ағзасына пайдалы жақтарын зерттеп біле отырып, оларды тиімді қолдану жолдарын айқындау.

Зерттеудің міндеттері:

  1. Қазақ халқының мұрасындағы түр мен түстің қолданысына сипаттама жасау;
  2. Түстердің шығу тарихы және оның әртүрлілігі айқындау;
  3. Әр түстің өзіндік ерекшелігі ашылды;
  4. Түстердің адам ағзасына әсерін зерттеп білу;
  5. Түстер бойынша емдәмдерді анықтау;
  6. Түстердің адам ағзасына әсер етуіне сараптама жасау.

Зерттеудің жаңалығы. Егер біз күнделікті өмірімізде түстерді үйлесімді әрі тиімді қолдана білсек өміріміз көңілді, денаулығымыз мықты, күш-қуатымыз мол, жұмысымыз жемісті болатынын білдік.

ІІ Негізгі бөлім

2. 1 Қазақ халқының мұрасындағы түр мен түс

Қазақ халқы небір ғажайып реңдерді сөзбен, яғни тілмен жеткізуге өте шебер. Дәл осы тұста тағы да қазақ халқына тән тағы бір ерекшелікті айта кеткен жөн. Қазақ халқының ауыз әдебиеті – қирына көз жетпес байтақ дүние. Қазақ тілінде тек қана түрлі реңдердің байлығы, сөздің ою-өрнегі ғана емес, халықтың бүкіл тарих бойына, санасына ұялаған дүниетаным түйсігі, ұғым-нанымы жатыр.

Оны тудыратын – халықтың өмір тіршілігі мен сабақтас рухани сұранысының ұлы заңдылығы.

Ежелгі дәуірден келе жатқан жауапкершілікті, ерлікті, дәстүрді, батырлардың ерлігін, аттың сынын, қару-жарақтардың түсі мен ерекшеліктерін жырлауда сөз арқылы түрлі реңдерді шебер қолданудың ерекшеліктерін көреміз. Мысалға, ел қорғаған ер қанаты аттың сынын зерттеудегі эпитеттер арқылы ұлттық реңдердің қолдануына назар аударайықшы: «Мінгенім дәйім менің ал қара кер», «Көшкенде жылқы айдайымын кер кекілмен», «Жылқыда ұстатпайды күңгір жирен», «Мойнына теңбіл шұбар тақтым тұмар», «Тізгінін ақ жорға аттың бос салғайсың», “Ойнайды торы арғамақ тал шарбақта», “Көк дөненге жарасар өмелдірік», «Қара көкке қададым үкілі шоқ», «Аттың бәрі тумайды буырлыдай боп», «Сары аттан ырғай мойын мініп келдім» т.б. Міне осындағы келтірілген әрбір поэтикалық тілдер арқылы берілген ғажайып реңдер жорықтарда жортар, ереуілге мінер, сан қилы сәйгүліктер мен дүлдүл тұлпарлардың түсі мен сынын айқындап көз алдымызға әкеледі.

Бірқатар эпитеттер жеке дара түстердің ғажап ерекшеліктерін табиғи құбылыстарына қарай айқындай көрсетіледі: «Қарабас құспен шалдырып…», «Көк теңіздің үстінде», «Кендір баулы ақ желкен», «Көк теңіздің ақ толқынына жектірдің», «Арқаның құба жонында Арыстан ойнар шарқ ұрып», “Жапалақ ұшпас жасыл тау“, “Ағарып атқан таңды леп», «Айналайын ақ Жайық» (Доспанбет), «Қара судың бетінде сығылып аққан сең едің» (Бұқар жырау) т.б.

Ұлттық реңдердің негізгі жүйелі тобы жан-жануарлар дуниесіне орай өте жиі кездеседі, оларды нақтылап, “айқындау арқылы ақын-жыраулардың айтпақ ойы мен түпкі мақсатын терең тануға қызмет етеді. Мысалға: «Көк қоянның қос қанатын тұндырған», “Ақ киіктің шабар жері майдан дүр», «Сақалына сары шіркей ұялап, миығына қара шыбын балалап» (Шалгез), «Қара бұлан терісін етік қылар күн қайда» (Доспанбет) т.б.

Сонымен қоса ұлттық реңдердің көшілігі өмір, мекенжай, тұрмыс-тіршілік көрністері, көшпелі өмірге тән әрқилы жайларды айқындай түседі: «Өрелі орындық үстінде, Ақ шымылдық ішінде», «…Ақ білегін жастанып», «Еңсесі биік боз орда, еміне кірер күн қайда?» (Доспанбет) т.б.

Қазақ жерінің қай өңіріне зер салып қарасаңыз да географиялық атаулардың дені сол жердің табиғи бітімімен, түр-түсімен аталатынына назар аударуға болады. Бұл ретте қазақтың кең байтақ даласының топонимдерін табиғи орта туралы шежіре десе де болады. Мысалға, тек қана реңге байланысты жер атауларын ғана еске түсіріп көрейікші Алатау, Ақкөл, Ақбұлақ, Ақжайық, Ақдала, Ақтөбе, Ақмола, Ақтоғай, Ақжол, Ақтау, Ақбұйрат, Ақжар, Аққайың, Бозтөбе, Сарыарқа, Сарыбел, Сарыағаш, Саршоқы, Көктал, Қызылқұм, Қаратау т.б. болып жалғаса береді.

Сондай-ақ қазақ халқының ұғымында “ақ» – ең қалаулы рең, қасиетті ұғым. «Ақ ана“, «ақ сүт“, “ақ көңіл», «ақ пейіл», «ақ ниет», «ақ жар», «ақ жарқын», “ақ бата», “ақ тілек», «ақ жүрек», «ақ бөпе», «ақ бота», «ақ жол», “Ақ Еділ», “Ақ Жайық», «ақ таң», “Ақ тау“, «ақ терек», “Ақ бұлақ» т.б. Міне, халық ең сүйікті, нағыз қадірлі ұғымдарына ғана «ақ“ эпитетін қосып айтады. Жаны-ары таза адамдарды «ақ адам» дейді. Қазақ халқы дүние тұтқасы барлық тіршіліктің бесігі азамат өмірін өрбітуші ананы ”ақ ана» дейді, ал оның махаббат мейрімімен, іңкәрлік сезімін қайнар бұлақтай құйылған тіршілік нәрін – “ақ сүт“ деп атаған. Мал шаруашылығымен күн көріс тіршілігі өткен қазақ халқы аналық малдың ақсүтінен жасалған сұйық тағамдарды қастерлеп «ақ» деп атайды. Міне «ақ» эпитетінің арғы тегі сайып келгенде пәк, кіршіксіз таза, кәусар мөлдір деген ұғыммен тікелей байланысты.

Қазақ халқында ақын, жыраулар суреттеген құбылыстарға ерекше рең, анық ажар беріп, айтпақ ойларын аша түсуге мейлінше елеулі ықпал көркемдік тәсілдердің бірі – мегзеу (синекдоха).

Қазақ эпосындағы «Ер тарғын» жырында «Қара жерге қар жауар, қарды көріде етім көр, Қар үстіне қан тамар, Қанды көр де бетім көр» деген сияқты ақын, жыраулар мағаналық шендестірулердің небір көркем үлгілерін жасаған. Бұл арада адам өмірінің әрқилы сәтін, тірліктегі қадір-қасиетін, бағасын нақты, тереңірек бой көрсетуге бой ұру бар.

Ауыз әдебиетімізде түстерге қатысты алуан түрлі сөз тіркестерін көруге болады.

 2. 2 Түстердің шығу тарихы және алуан түрлілігі

Түр-түстердің шығу төркіні жайлы мәселеге байланысты ғалымдар тарапынан әр түрлі көзқарастар айтылып, қилы-қилы болжамдар жасалған еді. Ғалымдардың кейбіреуі түр-түстерді қытай сөзінен алынған десе, кейбіреуі монғолдан кірген кірме сөз, кейбіреуі өзіміздің түркінің төл сөзі деген пікірді білдірген еді.  Ғалымдар түр-түс атауларын адамның тану әрекетімен, мәдениетімен, сол халықтың өзімен байланыста қарап, түр-түстану деген бір саланың негізін қалап, тың зерттеулер жүргізіп жатыр. Әр халықтың ғасырлар бойы қалыптасқан сарқылмас қазынасы болып табылатын өзіндік тарихы, мәдениеті, салт-дәстүрі, әдет-ғұрпы бар. Міне, осы мәдениетті, тарихты, дәстүрді түр мен түссіз елестету мүмкін емес. Мысалы, тарихтан белгілі Көк түрік, Ақ Орда, Көк Орда, бала алғаш жүргенде аяғына ала жіп байлау – бәрі түр-түспен байланысты болып табылады. Тіпті, тұрмысқа жаңа шыққан қыз баланың ата-анасына орамал тігіп, өз мұңын, жағдайын, қуанышын, шат көңілін,  жіптің түр-түсімен жеткізіп отырған. “Егер орамал қызыл жіппен кестеленсе, оның әке-шешесі бұл хабарға өте қатты қуанып, барған жеріне риза болған. Өйткені қызыл жіп қуанышты, шат көңілді, бейбіт өмірді білдіреді де, ал сары жіп – керісінше, уайым-қайғының белгісі болғандықтан, қыздың әке-шешесін сағынып жүргендігін білдірген”.

Түр-түстер қоғам өмірінде, дәстүрі мен әдет-ғұрпында, салты мен санасында, белгілі этностың, тіпті жеке адамдардың түсінігінде де осындай символикалық мәні бар. Түр-түске қатысты символикалық  сенімдер барлық халықтарда кездеседі. Бүгінгі таңда әлемдік лингвистикада түр-түс атауларының зерттелуіне айрықша мән беріліп келеді. Бұның себептері көп, ең алдымен, атап айтар болсақ, көптеген ғалымдар түр-түс атауларын бірыңғай психологиямен байланыстырады. Өйткені психологтар табиғатта түр-түс толқындары болады, түр-түс дегеніміздің өзі адамның миы мен көзінің жемісі.

Физика саласындағы ғалымдар түр-түстің  энергетикалық табиғаты қызықтырады, физиологтар болса, адам көзінің түр-түсті қабылдау үдерісін зерттейді, психологтар түр-түс адамның психологиясына қалай әсер етеді, қандай эмоция туғызады деген мәселелерді қарастырады, гуманитарлық салаларда (көркем әдебиет пен көркем өнерде) түр-түстің эстетикалық қызметіне көңіл бөлінеді.

 Әр түрлі түстер адам өмірінде басты рөл ойнайды, бірақ күнделікті өмірде біз оны байқамаймыз. Түстер арқылы көңіліңізді көтеруге де, денсаулығыңызды да түзетуіңізге болады. Әркімнің өзінің сүйікті түсі болады, ол түстер сіз туралы барлық сырды ашып қояды.

Табиғат қоршаған ортадағы сұлулық бояу нақышымен қымбат. Олардың көркі ең алдымен түрлі-түстің реңіне байланысты айқындалады.

Жарық пен дені сау адамдардың арасындағы байланыс осыдан жүздеген жыл бұрын құрылғандығы тарихтан белгілі.

Ұзақ ауыр созылмалы ауруларды емдеуде маңызды роль атқарған. Түстер терапиясы 17 ғасырда қалыптасып, пайда болды делінген деректер бар. Тіпті көне Египеттің Гелиополис храмында түстің күші сауығу үшін пайдаланылған. Бұл храмдар Күн бойынша бағдарланған, күн сәулесі ішке ене отырып, кемпірқосақ спектрінің жеті түсіне ыдыраған. Ал сырқаттанғандар өздеріне көмегі тиетін түстермен «шомылған».

Психологиялық әртүрлі түстер әр адамның ішкі тепе – теңдігі мен жағдайына кез келген сәтте әсер етеді: белсенділігі, релаксация, эмоционалдық тұрақтылық. Яғни бұлар алдын ала жоспарланғандай тікелей әсер етеді.
Соңғы жылдардағы ғылыми зерттеулер көрсеткендей түстер физикалық тұрғыда адамдардың барлығына біркелкі әсер етеді.

Көңілді көтеріп, жағдайды жақсарту үшін киім реңктері мен қажетті түстік гамманың интерьері көмектеседі. Ақ және көгілдір түсті киімнің түсіне қарағанда қызыл және сарғыш түсті киімдер күн сәулесін өзіне жылдам тартады.
Жастықтың көк немесе қаракөгілдір қабы, көк түсті жарық шамы дұрыс ұйқы мәселесін шешуге көмектеседі.

Ал жасыл желекті орман, тоғайлы жерлерде серуен құру, қиын тапсырмаларды шешуге ой салып рухани тепе-теңдікті сақтауға көмек береді.
Қызыл түс қоздырғыш түс. Ол имунитетті, гемоглабинді көтеріп, ағзаға жылу бөліп, ішек бүйрек және тік ішектің жұмысын реттейді.
Қызыл түс жеткіліксіз болған жағдайда эмоционалдық ұстамсыздық, безгектік жағдай пайда болуы мүмкін. Егер адамның өмірінде стрестік жағдай болса, ол адам қызылға жақын болады және жүрек ұстамасына шалдығу қаупі бар.
Адамдардың түс таңдауына қарап психологтар олардың мінезін, ішкі жан-дүниесіндегі құбылыстарды болжайды. Киім, автокөлік, жиһазды таңдауда әрқайсымыздың өз талғамымыз бар. Біреулердің бір ғана сүйікті түсі болады. Олар үнемі қандай зат алса да, сол түстегісін іздейді. Ал кейбіреулер киімнің жиі көк түстісін таңдап, автокөліктің қызылын, жиһаздың қоңырын ұнатады.

Күнделікті өмірде біз аса мән бере бермейтін «түстердің» адам психологиясына айтарлықтай ықпалы бар екендігін бүгінде дүниежүзілік ғалымдар дәлелдеп шықты. Сіздің таңдаған түсіңіз айналаңыздағыларға сіз туралы көп мәліметті беріп тұрады. Мәселен, жасыңызды, мәдениет деңгейіңізді, біліміңізді, ерекшеліктеріңізді, мінезіңізді сіз жиі қолданатын түске қарап-ақ байқауға болады.

 2. 3 Әр түстің психологиялық, көркемдік ерекшеліктері

Әр түске байланысты әр ел халықтарында тұрақты сөз тіркесіне айналған сөздер бар. Жалпы алуан түрлі түстердің ерекшеліктері жайлы білгіңіз келе ме?

Ақ түс. Ақ – қайырымдылық пен пәктіктің түсі. Әлемнің көптеген елдерінде қалыңдық ақ киім киеді, сондай-ақ кейбір салт-дәстүрлерде ақ түсті жерлеу рәсімдерінде пайдаланады. Ақ маргаритка – бұл өзара махаббат белгісі. Ақ дүйсенбі түсі болып келеді. Ақ түс қуаты – жалпы ақ түс емес, ол көптеген түстердің жиынтығы. Сондықтан ақ – бұл қуат синтезі. Міне, неліктен көптеген елдерде ақ түс пәктіктің, ашықтықтың және шындықтың белгісі болып есептелінеді. Ақ түс – таза парақ, онда әлі де талай тарих жазылады. Бұл түс адам энергиясының тазалануына өз әсерін тигізеді. Ақ түс таңдайтындар, әдетте, жинақы, адал ниетті адамдар болып табылады. Көп жағдайда олар талап қоя біледі. Ақ түс қараңғы жерлерге жарық беріп тұрады, жандандыра түседі. Ақ түсінің ассоциациялануына байланысты психолог мамандар көпшілікке былай деп кеңес береді: «Егер өзіңізді мейірімді, ретті, таза адам етіп көрсеткіңіз келсе, әрдайым  ақ түсті киім сатып алуға тырысыңыз». Ақ түс адам санасында «аңқаулық, пәктік, албырттық» шағынан хабар беріп, ассоциациялық көріністер тудырады екен. Мәселен, ағылшындардың қолданысындағы «white day» (сөзбе-сөз: ақ күн) бақытты күн, ағылш: «whiter than white» (сөзбе-сөз: ақтан да аппақ) «күнәсіз пәк» яғни қазақ тіліндегі «судан тұнық, сүттен ақ» деген фраза баламалас келеді. Ал, көршілес орыс халықтарында ақ түсінің ассоциациялануы мүлдем бөлек. Мысалы, «белый – скорби и печали» (мұң-қайғы) немесе «собственной неполноценности или о болезни» (денсаулығының нашарлауы немесе аурудың белгісі).

Қара түс. Қара – ең сиқырлы түс. Батыс елдерінің дәстүрлеріне сай қара – өлім символы болып есептелінеді. Алайда, көптеген халықтарда (мысалы, Солтүстік Америка үндістерінде) қара – бұл жақсы түс, себебі ол құнарлы топырақты және жерді еске түсіреді. Қара – сенбі түсі. Қара – бұл түс емес, қара – бұл түстің жоқтығы. Әдетте, адамдар қарама-қарсылықты айтқанда олар ақ пен қара туралы айтады. Егер ақ түс бәрін анық қылса, қара түс керісінше жасырады деп ұғынылады. Қара – мағына беруші түс. Көпшілік санасында, қара адамдардың мүмкіншілігі мен деңгейі жайлы сыр беретіндігі анықталған. Қара даулы рең. Бір жағынан қараңғылық, қара күш, кінә, қарама-қайшылықпен байланыстырылса, бір жағынан берілгендік, табандылық, қажырлық, қайсарлық, өжеттік, тұрақтылық, шыдамдылықпен, қырағылықпен, білгірлікпен, сенімділікпен ассоциацияланады. Көпшілік елдерде қара түс жағымсыз конотацияда ассоциацияланады. Мысалы, қазақ тілінде «қара ниет», ағылш: «black heart» (сөзбе-сөз: қара жүрек), «қара жүрек, қара ниет», қытай: «hei xin chang» (сөзбе-сөз: қара жүрек), «қараниет». Жас ерекшелікке қарай қара түсінің адам санасы ұғымындағы көрінісінің дәлелі ретінде, егде кісілер қара түсін жиі таңдап жатады екен. Демек, қара түсі байсалдылықтан хабар береді. Кейде қара түсі адам сұлбасын арық көрсететіндіктен жастардың көпшілігі қоғамдық орындарға осы түсті жөн көреді.

Көк түс. Көк түс – жан тыныштығын, молшылықты, татулықты білдіреді. Ол адамдар мен қоғамды байланыстыратын негізгі дәнекер іспетті, бірлік, көпшілдік сезімнің, сенімнің түсі. Адам болмысы жаратушы күшімен тығыз байланыста болғандықтан көк түсі алғашқы болмыс ретінде көп тілде көрініс тапқан. Мәселен, латынша: materia – болмыс, алғашқы зат, үнді еуропаша madher – көк (синий), ежелгі үнді тілінде mati – сана, ақыл (разум); славян тілінде мать – ана; неміс тілінде mutter – мать; түрікше mabi – көк. Осыған байланысты көк түсінің ассоциациялануы барлық елде көбіне-көп, аспан, жаратушы (тәңірі), ана бейнесінде болып келеді. Соған сай туған тіркестер де көк аспан, көк заңғар, көк бөрі ежелгі таным бойынша түркілердің анасы. Көк күмбез, көк әлем т.б. Дегенмен, көк түсі кейбір этностар танымында жастық пен албырттықты ассоциациялайды. Мысалы, орыс ұлтының ұғымындағы көк түсі: «синий цвет – духовность, жертвенность» (көк түс – жанға жайлы, қаза болу); «голубой цвет – юношеская привязанность» (көгілдір түс – жастықпен байланысты). Яғни, бірде жанмен (дух, душа) ассоциацияланса, бірде жастықпен (юнность) пайымдалады. Қазақы танымда да көк түсін жастықпен ассоциациялау бар. Мысалы, көктеді (өсіп шықты, жайқалды), көктей солу (жастай қайтыс болды), көсегесі көгеру (балалы-шағалы болу) т.б. Көк түсінің ассоциациялануынан туындаған психологиялық пайымдауларға көз жіберсек, көк түсті ұнататындар өкпелегіш, сары уайымға салынғыш болып келетін көрінеді.

Сары түс. Сары түс – жеңілдік пен қуанышты, сабырсыздықты, нұр сәулені білдіреді. Қуаныштың, күн шапағатының нышаны. Сары түс адамды болашаққа бағыттайды, жаңалыққа талпындырады, заманауилыққа, дамушылыққа құштар етеді. Сары түсті Гете «ашық түстердің ішіндегі ең мықтысы» деген екен. Сары түс адам бойын сергітеді, көңілдендіреді деп көрсетеді. Әрине бұл, қазақы таным-түсінікке жат нәрсе. Ғаламның тілдік бейнесіне байланысты орыс халқында сары түсі «ашықтық пен жақсы көңіл-күйді» ассоциацияласа, қазақы ұғымда сары түс жағымды мағынада да, жағымсыз мағынада да қолданылады. Көбіне қазақы ұғымда сары түсі «уайым мен қайғыны», «мұң-шер мен ауруды» ассоциациялаған. Психологияда: «Бұл түсті таңдаған кез-келген адам қиындықты тезірек жеңуге құлшынып, тезірек босап шығудың амалын іздеп тұрады. Өзгерісті жиі қалап тұрады, сары түске құмар адамға тұрақсыздық тән. Сары түс – адамның ойлау, тез қабылдау қабілетін жақсартады. Өз өзіне сенімсіз, ұялшақ адамдарға оң әсерін тигізеді. Адамға күлкі, қуаныш әкеледі. Әдетте, бұл түс қуаты мол, көп сөйлейтін, әртістік өнерге, шығармашылыққа жақын адамдарға тән. Сары түсті киім адамға сарғыш түс сияқты әсер етеді. Сары түсті еркіндікті қалайтындар және арманы биік, қиялға берілгіштер ұнатады. Олар күтпеген оқиғаларды жақсы көреді. Үнемі ізденісте жүреді. Мұндай мінезді адамдардың маңайында көбінесе әзілге жақын адамдар жүреді.Тың идеяларды талқылап, ой таразысына салғанды жаны қалайтын адамдар өзгені тыңдап, өз пікірін де ұмыт қалдырмайды.

Қызыл түс. Қызыл – түстердің ішіндегі ең жылы түс. Бұл түсті сөзшең адамдар таңдайды, және еркектердің көпшілігіне ұнайды. Екінші жағынан қызыл түс күш пен қызбалықтың белгісі. Қытайда қызыл түс байлық пен дамудың белгісі ретінде ассоциацияланады. Бұдан бөлек қызыл түс Азия елдерінде қызбен байланыстырылады. Бұған дәлел, қазақы танымда: «қыздың көзі – қызылда» десе, қытайда: hong yan bo ming, hong yan (сөзбе-сөз: қызыл реңк, ‘әйелдің нұрлы жүзі’ bo ming: соры ашылмаған) «арудың маңдайы тайқы» т.б. Күн шығыс елінің дәстүрлі үйлену салтында жас келін қызылдан желек жамылып, қызыл көйлек киіп, қызыл күймеге отырған. Олар тіпті той-думандарында да қызыл шырақ жағып, қызыл түсті қима қағаз суреттер ілуді қуаныштың символына балағандықтан, таным-түсініктеріне сәйкес қызыл түсін «бақыт пен жеңіске», «адалдық пен мейірімділік» секілді ұғымдармен ассоциациялайды.  Дүние жүзінде қызыл раушан гүлі махаббаттың белгісі ретінде саналғандықтан, қызыл түс көбінесе раушан гүлімен немесе махаббат, ғашықтық сезімімен де ассоциацияланады. Ал қызыл планета Марс – соғыс құдайы ретінде танымал екендігі белгілі, сондықтан болар қанды қырғын соғыстар, қан майдандар қызыл түсімен байланыстырылып, санада ұрыс, төгілген қанмен елестетіледі. Ассоциациялық өрісте берілуі – қызыл әскер, қызыл қан, қызыл от, қызыл жалын, қызу қанды, қызыл гүл т.б.

Жасыл түс. Жасыл түс – еркіндікке деген жігерлікті, табандылықты, мақсаткерлікті, өзімшілдікті, «Мен» деп өзіне жоғары баға берушілікті білдіреді. Жасыл – Америка мәдениетінде ақшаны ассоциациялайды. Жасыл түсі көп елдерде жастық пен жаңа шыққан көк, өсімдік бейнесімен ассоциацияланады. Мәселен, қазақы танымға сай жасыл мен көк түсі бір-бірінің орынына қолданыла берген. Соған сай жасыл шықты – көктеді, жасыл түсті – көк түсті (Көк түскен жер тақыр-ды. Қыз Жібек); ал, әзірбайжан тілінде йаш деген сөз «дымқыл», «сулы», «көк» деп беріледі түсіндірме сөздікте. Славян халқының танымында жасыл түсі  «зелёный» – өмір мен жастықшақ, белсенділікпен ассоциацияланады екен. Психологияда, бұл түсті таңдағандар – өзінің құндылығына деген сенімді жоғарылатқысы келетіндер, айналасындағы адамдардан мақтаулар, жақсы пікірлер күтетін адамдар деп ұғынылады. Сондай-ақ, бұл түс тәкаппарлықтың нышаны. Жасыл – адамға сенімділік береді. Кабинет және сіз жұмыс жасайтын орын үшін тамаша түс.

Қоңыр түс. Қоңыр түс – топырақтың және ағаш тақтаның реңі. Төзімділік және сенімділік береді. Қоңыр, сондай-ақ, жердің түсі. Жер халықтың тіршілік орны. Осымен байланысты қазақ елінің танымында ерекше жағымды мәнде ассоциацияланады. Жалпылай алғанда қоңыр түсі, ежелден Азиялық көшпелі халықтардың болмысына тән түс болғандықтан, бұл түсті тау-тас, құм мен дала, қой төлі мен шопан бала, самал жел, кеш, үй т.б секілді ұғымдармен ассоциацияланады. Мәселен, араб, иран тілдерінде қоң – қар – қор (қорум, қорымтас), каф, қап (Қап тауы), қая, қия, құз, қыр, қыз (Қазбек), кур – гора, тау, биік мағыналарын білдірген.

2. 4 Түстердің адам ағзасына әсері

Айналаңыздағы дүниеге көз тастағанда, көзіңіз бен ой-санаңыз бірлесе жұмыс істеп, қандай да бір мәліметті қабылдайды. Мысалы, алдыңызда тұрған жемісті көргенде оны жегіңіз келе ме, жоқ па – соны ойлайсыз. Аспанға қарап, жаңбырдың жауатынын не жаумайтынын анықтай аласыз. Ал қазір оқып отырған сөздерді көргенде, олардың мағынасын түсіне аласыз. Демек, түстер шешім қабылдауыңызға әсер етеді. Неге олай деуге болады?

Жемістің түсі оның піскен-піспегенін және оны жеуге деген қалауыңыздың бар-жоғын анықтауға көмектеседі. Аспан мен бұлттардың түсі болса ауа-райының қандай болатынын білуге мүмкіндік береді. Ал осы мақаладағы қағаз бен әріп түстерінің арасындағы айырмашылық көзді ауыртпай, оқуды жеңілдетеді. Иә,

Біздің күнделікті ішіп-жейтін тағамдарымызда пияз бен жуа кеңінен қолданылады. Түрлі салаттардың дәмін келтіріп, көрікті етіп көрсету үшін де өте қажет. Халық медицинасында пияз бен жуа адамдар мен малдарды емдеуге де пайдаланылады. Әрі олардың құрамында қажетті дәрумендер де бар. Пияз бен жуаны саяжайда, үйде де өсіруге болады. Пияз бен жуа біздің тұрмысымызда қажетті өсімдік. Бұған қоса, түстердің эмоциямызға тигізетін әсері зор.

Түстердің эмоциямызға әсері. Дүкендегі сөреге қойылған тауарлардың түсі мен пішіні көздің жауын алатындай етіп жасалған. Жарнама берушілер болса тауарларды тартымды ету үшін адамның ерекше қалауларын, жынысы мен жасын ескеріп, түстерді мұқият таңдайды да, оларды жақсылап үйлестіруге тырысады. Сондай-ақ үйді безендірушілер, киім дизайнерлері мен суретшілер де түстердің эмоциямызға әсер ететінін біледі.

Адамдар түстерді мәдениеттеріне, салт-дәстүрлеріне қарай әртүрлі қабылдап жатады. Мысалы, Азиядағы кейбір адамдар қызыл түсті сәттілік пен мейраммен байланыстырса, Африканың кейбір жерлерінде бұл түс қайғының белгісі болып табылады. Алайда тәрбиесі әртүрлі адамдар белгілі бір түстерді бірдей қабылдап жататыны да рас. Қазір үш түсті және олардың бізге қалай әсер ететінін қарастырып көрейік.

Түстердің адам денсаулығына әсері. Қызыл түс адамның көзіне бірден түседі. Жиі қызыл түс күш-жігер, соғыс және қауіппен байланыстырылады. Бұл түс адамның көңіл-күйіне қатты әсер етіп, зат алмасу процесі мен тыныс алуын тездетуі және қан қысымын жоғарылатуы мүмкін.

Көне өркениет дәуірінде-ақ адамдар түстерді емдік мақсатта қолданған. Мысалы, Көне Мысыр ғибадатханаларында күн сәулелері шағылысып, түрлі түстер шоғырын беретін арнайы бөлмелер болған. Адамдар шын мәнісінде түстер айдынына шомылған-ды. Емнің бұл түрі Ра-терапия аталады. Бүгінде оған балама ретінде хромотерапия келді. Ол түстердің адам денсаулығына әсерін зерттейді.

Қызыл түс нерв орталықтарын, мидың сол жақ жартышарын ынталандырады және бауыр мен бұлшықеттерді күш-қуатқа толтырады. Алайда әсері ұзаққа созылса, шаршаңқылық пен жүректің жылдам соғуына алып келеді. Ол қаназдық, бронх демікпесі, өкпе қабынуы, эндокриндік жүйе ауруларын, сарп, көз торы патологиясы және қылилық ауруларын, енжарлықты емдеуде көмектеседі. Безгек, қан қысымының артуы, қабыну процестері, неврит аурулары, жүйке жүйесі қозған уақытта қызыл түс қарсы көрсетіледі. Ол ақшыл сары адамдарға нашар әсер етеді.

Түс пен көңіл-күй. Киім сатып алғанда немесе үйімізді жиһаздармен толтырғанда неліктен кей түстерге басымдылық беріп, кейбірін мүлдем ұнатпаймыз? Себебі ол түс – көңіліңізе жағымды.

Психологтар бәрінің біз ойлағандай оңай еместігін айтады. Көңіл-күй мен мінез әр уақыт үйлесім таба бермейді. Дәл климат пен ауа райы сынды.  Климаты жайлы жерде кейде жаңбыр да, бұршақ та, қар да жауады. Түс таңдауда да дәл осылай. Өмір бойы бір түсті құп көріп келіп, аяқ асты үйіңізді ұнатқаныңызға мүлдем қарама-қайшы түспен сәндегіңіз келеді.

Сіз үнемі қою көк түсті киімдер киіп жүріп, кенеттен қызыл жейде сатып алдыңыз. Уақыт өте келе оған қарап, жұмсаған ақшаңызды аяйсыз. Одан құтылуға тырыспаңыз. Себебі күндердің күнінде өзіңізді қайта сергіткіңіз келіп, қызыл жейдені киетін боласыз.

Бұл құбылысты психологтар түсіндіруге тырысты. Адамның белгілі бір түске өмір бойы құмартуы оның мінез-құлқын танытады. Ал аяқ асты «құбылу» – адамның дәл сол сәттегі көңіл-күйі. Демек асау мінезіңізді «жуасыту» үшін түстерді қолдануға болады.

Сонымен, өмірде бардың барлығы маңызды және кездейсоқ еместігіне кезекті рет көзіміз жетіп отыр. Белгілі бір түстерді ұнату санамыздың тереңінен мығым орын алған. Бірақ ден қойып қарасақ, түстердің адамдары әдемілік үстеп қана қоймай, оның мінезі мен әлемді қабылдауына қосымша ерекшеліктер қосады.

2. 5 Түстер бойынша емдәм

Түс терапиясы немесе түс арқылы емдеу бағзы замандардан қолданылып келе жатыр. Ежелгі өркениет халықтары Мысыр, Үндістан және Қытай оның емдік қасиеттерін пайдаланған. Мысалы, қытай емшілері асқазан ауруларын сары түспен, ал қызамықпен ауыратын науқастарға қызыл түсті киім кию кеңес бергендер туралы құжаттар жүзінде расталған.

Бүгінгі таңда адамдар киім, интерьер түстерінің әсері туралы білімді қолдануды үйренді. Алайда, түстердің адам ағзасына емдәм қолданудағы әр түрлі әсері барын көпшілікке жағымды жаңалық болары сөзсіз.

Иіс пен дәм тәрізді, түс те азық түлік тағамдарының бірі болып табылады. Өзінің түсіне қарай тағам тәбетті қоздырып, сілекейдің бөлінуін тудырады. Белгілі бір түстегі тағамдардың ерекше қоректендіруші заттары болады: дәрумендер және минералдар. Тағам құрамында бұл заттардың және белгілі бір түс тағамдарының болмауы дене, психика және рухани нашарлауға алып келуі мүмкін.

Егер тағам құрамында қандай да бір түс болмаса, ол қандай да бір ауруға алып келеді. Мысалы, сіз тез шаршасаңыз немесе қан аздықтан зардап шексеңіз, сіздің емдәміңізде қызыл түстің жоқтығынан болуы мүмкін.

Керісінше, егер сіздің емдәміңізде қандай да бір түс басқа түстерден басым болса, сіздің осы түске тән сапаларға мұқтаж болуыңыз мүмкін.

Түстер сізге қандай тамақ керектігі туралы айта алады. Егер сіздің рационыңыз тепе-теңделген болса, сіз тамақпен бірге барлық түс жиынтықтарын жұтасыз.

Кеңес: егер сіздің емдәміңізге барлық маңызды тағамдар кірмейтін болса, жасыл түсті тағамдарды көбірек қосыңыз, ол кез келген жетіспеушілікпен немесе артықшылықпен күресуге көмектеседі.

Азық-түлік тағамдарының негізгі түстеріне толғырақ тоқталайық.

Қызыл тағам ағзаны энергиямен қанықтырады, қоздырады, қанды тазартады, оның құрамын жақсартады және иммундық жүйені қолдайды. Сондай-ақ өмірге деген оң көзқарасты тудырады, жылытады.

Құрамында қызыл қан денелерін жасауға және жасушаларды энергиямен қамтамасыз етуге арналған темір бар. Қызыл еттің орнына жасыл салат жапырақтарын көп жеуге болады. Бұл тағамдардың құрамында темір бол-ғандықтан, «қызыл» деп аталады.

Қызыл тағамдарға жатады: қызан, қызыл паприка, қызыл орамжапырақ, қызылша, қызыл ащы бұрыш, ас бұршақ, шалқан, су екпе-шиырмағы, қара-жасыл көкөністер, қара дәне ақ бұрыш, гүлшетен, қызыл сәлбен, бүтін бидай және қара бидай, қанды ет (көп мөлшерде пайдалауға болмайды), шие, қара өрік, рауғаш, алма, таңқурай, бүлдірген, құлпынай қызыл қарақат, қарбыз.

Қызыл сары тағам – бұл дені сау, әрі тіршілік күші, С дәруменінің керемет көзі. Қызыл сары тағамдар кез-келген ауруды жеңілдетуге көмектеседі, қалтырауға қарсы құрал болып табылады, олар өкпе жасушаларын жаңалайды және біріктіруші тіндердің иілгіштігін арттыруға әсер етеді.

Психологиялық деңгейде қызыл сары тағам көңіл-күйді көтереді (қуаныш сезіміне бөлейді). Бала емізетін аналар үшін: қызыл сары тағам сүттің келуіне әсер етеді және оның мөлшерін көбейтеді.

Сәбіз – ең қол жетімді қызыл сары тағам – оның құрамында ағзаны қоршаған ортаның жағымсыз әсерінен қорғайтын бета-каротин болады. Бұл антиоксидант. Бал да қызыл сары тағам түріне жатады. Ол иммундық жүйе үшін пайдалы.

Қызыл сары тағамдарға жатады: асқабақ, тарна, қызыл сары паприка, күнзе, зире тұқымы, орман жаңғағы, апельсин, шабдалы, сары өрік, балшырын, мандарин, папайя, қауын, құрма.

Сары тағам ас қорыту жүйесінің қызметі қалыпта ұстау үшін пайдалы, денені қождардан тазартуға, жүйке жүйесі мен ақыл-ой қабілеті үшін пайдалы.

Сары тағамға жатады: жүгері, сары паприка, запырангүл, даршын, жаужапырақ, әскөк, зире, сары жасымық, сары май және өсімдік майы, жаңғақтар, ананасы, лимон, манго, банан (калий), грейпфрут.

Жасыл тағам жүрекке пайдалы – ол С және Е және А антиқышқылдық жетіспеушілігнен болатын дәрумендерінің жүрек ауруларынан сақтайды.

Жасыл тағам жүйкенің ширығуын болдырмауға, бас ауруында, шаштың түсуі мен ерте ағаруында көмектеседі.

Жасыл тағамдарға жатады: орамжапырақ, салат, жасыл паприка, қауақ, бұршақ, иісті желкен, берікгүл, сары ас бұршақ, брокколи, қияр, авокадо, су екпе-шиырмағы, кез келген жасыл шөп, жасыл жасымық, бейтарап өнімдер, мысалы, йогурт, алма, алмұрт, киви, жүзім, қарлыған.

Көк, көгілдір және күлгін тамақ жүйке жүйесін қоректендіреді, ағзаның жоғары психологиялық қызметін қалыпқа келтіреді. Қызыл, қызыл сары және сары тағамдарға қарсы салқындатады әрі тыныштандырады. Күйзеліс жағдайларында көгілдір және күлгін түсті тағамдарды жеген дұрыс.

Көгілдір тағам антисептикалық, антибактериялық және антимикоздық болып табылады, сондай-ақ тамақ ауруы кезінде көмектеседі.

Көк – ұйықтауға көмектеседі, тазартады, нығайтады, ас қорытуды жақсартады.

Күлгін – жүйке бұзылулары, ревматизм, қуық аурулары кезінде көмектеседі. Бұл тағамды шабыт жетіспеген кезде пайдаланған дұрыс.

Бұл тағам топтарына қара жүзім жатады. Оны жер бетінде піскен басқа жемістер мен көкөністер сияқты қабығымен жеу керек, өйткені қабық күн сәулесін сіңіреді.

Дастарқаныңыздағы тағамға көз салыңыз – сіз өзіңіз туралы және ағзаңыздың мұқтаждығы туралы көп нәрсеге көз жеткізесіз. Түстерге деген құштарлығыңызға жол беріңіз – сіздің ас үйіңіз әрдайым алуан түстерге қанық болсын!

 

3. Практикалық бөлім

Түстердің барлық сипаттамаларымен танысқан соң менде адамдар түстерді таңдауда жас кезеңдеріне байланысты таңдай ма, әлде ұнайтын түсі үнемі сол түс болып қала ма деген сұрақ ойландырды. Ал екінші сұрақ: түстер адам мінез құлқына, жұмыс істеу қабілеттілігіне әсер ете ме? Бұл сұрақтардың дұрыс бұрысын білу үшін 3сынып, 9 сынып және бастауыш сынып оқытушылары арасында сауалнама алынынып нәтижелер салыстырылды.

Сұрақ: Сізге қандай түс ұнайды?

3 сынып бойынша ақ түс -13%, қызыл -33% , жасыл -15% , көгілдір -27%, сары -9%, қара-3% көрсетті.

Бастауыш сынып оқытушыларынан алынған сауалнама ақ түс-14%, қызыл -8%, жасыл -21% , көгілдір -28% ,сары -12% , көрсетті.

Сөйтіп шынымен әр жастағы адамдардың түстерді таңдауда өзгешіліктер бар екені көрінді.

Психотерапевтер түспен тыныс алып үйренуге кеңес береді. Ол үшін төсекке арқаңызбен жатыңыз. Немесе аяқтарыңызды айқастырмай орындыққа отырыңыз. Көңіліңізге жақын, жақсы нәрсені елестете отырып, бір қалыпты тыныс алыңыз, мысалы теңіз, орман, тау көріністері. Емдік қасиеті бар ашық түстер ағымының төс жағыңызға түсіп, барлық денеңізге құйылғандай елестетіңіз. Денсаулық мәселесі туындаған жағдайда емдік қасиеті бар нақты бір түсті елестетіп, оны ойша ауырып тұрған жерге бағыттаңыз.

Қорытынды

Ескі, арзан және қауіпсіз емдеу әдісі көне Египетке, Грецияға, Римге белгілі болды. Ол кездегі дәрігерлердің айтуынша, түстер гормондардың метаболизмі мен секрециясы үшін жауап беретін автономды жүйке жүйесінің түрлі бөліктерін ынталандырады. Бұл жаңалықтар дәстүрлі медицина мен дәстүрлі медицина ретінде қолданылды. Индий физик және өнертапқышы Диша Пестанджи Гадии, әртүрлі сүзгілер арқылы күн сәулесімен емделетін алғашқы науқас болды. Қазіргі заманғы түсті терапия заманауи технологияларды қолданады және баламалы медицинада жетекші орындардың бірін алады.

Осылайша, адамның табиғатын өзінің сүйікті түсімен анықтауға болады. Мысалы, британдық психолог Б.Шварц өз машинасының түсімен адамның кейбір сипаттамаларын анықтауға болады деп санайды. Орыс психологтарының зерттеулері В. Петренко, В. Кучеренко адамның эмоционалды күйін қарым-қатынастың артықшылықты түсімен таңдағанын көрсетті.

Сонымен, түстер өсуімізге, ұйқы сапасына, ас қорытуға, ақыл-ойдың жай-күйіне немесе дене қызуына, демек, біздің денсаулығымызға әсер етуі мүмкін. Емдеу өзгеше; кейде белгілі бір түстерге объектілерді жабуға, киім киюге және кейбір түстерде тағамдарды жеуге немесе тіпті арнайы таңдалған бояумен қабырғаларды бояуға ұсынылады.

Ұсыныстар:

1.                      Әрбір сынып оқушылардың көңіл-күйін жақсартатындай, оқуға ықыласын арттыратындай етіп безендірілсе;

2.                      Түстерді меңгеріп, оларды тиімді қолдану жолдарын үйрететін арнайы курстар ашылса.

You May Also Like

Алкоголизмнің жасөспірімдер арасындағы зиянды әсері. ғылыми жоба слайд

Дәркембай Шоқпарұлы- ұлт мұрасының дәріптеушісі, ғылыми жоба

Ғылыми жоба тақырыбы: Дәркембай Шоқпарұлы– ұлт мұрасының  дәріптеушісі Бағыты:  Сөнбес жұлдыздар Секция:Тарих…

Экология және энергия үнемдеу, ғылыми жоба

Экология және энергия үнемдеу Біздің мақсат : Электр энергиясын алудың әртүрлі тәсілдерін…

Түстердің көңіл-күйге әсер ету себептері, ғылыми жоба

«ТҮСТЕРДІҢ КӨҢІЛ-КҮЙГЕ ӘСЕР ЕТУ СЕБЕПТЕРІ» Мазмұны: Кіріспе І. Негізгі бөлім Түстердің сипаттамасы…